"พระมโหสถ" ปัญญาแห่งชมพูทวีป

สวัสดีค่ะคุณผู้อ่านทุกท่าน เรากลับมาพบกันในระยะเวลาอันรวดเร็วอีกครั้งแล้วนะคะ ขอบอกก่อนเลยนะคะว่าเนื้อหาในวันนี้อาจจะไม่ได้เกี่ยวข้องกับสถานที่ท่องเที่ยวเหมือนทุกๆบล็อกที่ผ่านมา แต่ไม่ต้องห่วงค่ะ มั่นใจได้เลยว่าบล็อกนี้จะมีความน่าสนใจไม่ต่างกับบล็อกที่ผ่านมาแน่นอนค่ะ

เนื้อหาที่จะนำมาบอกเล่าในวันนี้นั้นเกี่ยวกับการบำเพ็ญบารมีในสิบชาติสุดท้ายของพระโพธิสัตว์ก่อนจะตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหรือที่เรารู้จักกันคือ ทศชาติชาดก ในวันนี้อาจจะไม่สามารถเล่าได้ครบทั้งสิบเรื่อง ผู้เขียนจึงขอยกมาเพียงแค่เรื่องเดียว และชาติที่ผู้เขียนหยิบยกมาพูดถึงในวันนี้คือ มโหสถชาดก ถือเป็นชาติที่ห้าเพื่อบำเพ็ญปัญญาบารมีก่อนที่จะตรัสรู้นั่นเองค่ะ

มโหสถชาดก

      อดีตกาลมีพระราชานามว่า พระเจ้าวิเทหราช พระองค์เป็นพระราชาปกครองกรุงมิถิลา ทรงมีบัณฑิตคู่ใจอยู่ 4 คนคือ เสณกะ, ปุกกุสะ, กามินทะ และเทวินทะ คืนหนึ่งพระเจ้าวิเทหราชทรงพระสุบินประหลาดจึงโปรดให้เสณกะผู้เป็นหัวหน้าบัณฑิตมาทำนายพระสุบิน ก็ทรงทราบว่าจะมีบัณฑิตคนที่ 5 ที่มีสติปัญญามากกว่าบัณฑิตทั้ง 4 ถือกำเนิดขึ้นในมิถิลา

ในเวลาเดียวกันนั้น หมู่บ้านชื่อปาจีนยวมัชฌคาม พระโพธิสัตว์ได้ทรงถือจุติในครรภ์ของนางสุมนา ภรรยาของสิริวัฒกเศรษฐี เวลาล่วงเลยผ่านไป 10 เดือนนางสุมนาก็ได้ให้กำเนิดบุตรชายที่ได้ถือแท่งยาไว้ในมือขวาออกมาด้วย ซึ่งสิริวัฒกเศรษฐีนั้นประกอบอาชีพค้าขายจึงต้องคิดวิธีการค้าเพื่อที่จะสามารถทำมาหากินได้ ทำให้สิริวัฒกเศรษฐีมีอาการปวดหัวเรื้อรัง ไปรักษาที่ไหนก็ไม่หาย ทันทีที่คลอดบุตรเสร็จสิริวัฒกเศรษฐีเชื่อว่าแท่งยาที่บุตรชายถือออกมานั้นเป็นยาจากสวรรค์จึงได้นำแท่งยาไปฝนกับหินบดยาแล้วนำมาทาที่หน้าผาก ปรากฏว่าอาการปวดหัวของท่านเศรษฐีก็หายไปในพริบตา ท่านเศรษฐีจึงตั้งชื่อบุตรชายว่า มโหสถกุมาร แปลว่า กุมารผู้มียาอันมีอานุภาพมาก

https://bit.ly/2muIxVq

7 ปีผ่านไปพระเจ้าวิเทหราชทรงรำลึกได้ว่าเมื่อ 7 ปีก่อนทรงพระสุบินว่าจะมีบัณฑิตคนที่ 5 มาเกิดในยุคของพระองค์ พระองค์จึงโปรดให้มหาอำมาตย์ออกไปสังเกตการณ์ในทิศทั้ง 4 ของมิถิลาซึ่งในที่สุดก็มีมหาอำมาตย์ท่านหนึ่งมาถึงหมู่บ้านที่มโหสถกุมารอาศัยอยู่ก็ได้ยินกิตติศัพท์และชื่อเสียงของมโหสถจึงกลับไปทูลรายงานว่าพบบัณฑิตคนที่ 5 แล้วพระเจ้าวิเทหราชดีพระทัยมากหมายจะเรียกมโหสถเข้ามาเป็นบัณฑิตในราชสำนัก แต่ทรงถูกเสณกะบัณฑิตยับยั้งไว้โดยอ้างว่าต้องการพิสูจน์ปัญญาของมโหสถกุมาร

         ในการพิสูจน์ปัญญาของมโหสถกุมารว่าเหมาะสมจะเป็นบัณฑิตคนที่ 5 หรือไม่นั้นมีปัญหาทดสอบเชาวน์ปัญญาของมโหสถกุมารถึง 19 ข้อแต่มโหสถกุมารก็สามารถแก้ไขปัญหาได้ทั้งหมด เช่น

          กรณีถกเถียงกันว่าใครคือเจ้าของวัว มีชายสองคนอ้างความเป็นเจ้าของวัวตัวเดียวกัน และขอให้มโหสถช่วยตัดสิน มโหสถจึงถามถึงเรื่องอาหารที่ให้วัวกิน เจ้าของตัวจริงบอกว่าให้กินหญ้า เจ้าของตัวปลอมบอกว่าให้กินแป้ง งา และขนม เมื่อมโหสถได้ให้วัวกินยาขับจนอาเจียนออกมาเป็นหญ้า ทำให้ตัดสินได้ว่าใครเป็นเจ้าของตัวจริง โดยได้สอนให้คนโกงนับถือศีล ๕ อีกด้วย

           https://bit.ly/2muIxVq

            กรณีหญิงสองคนแย่งเด็ก มีหญิงสองคนแย่งชิงเด็กทารกน้อย โดยต่างอ้างความเป็นมารดาของเด็ก มโหสถใช้วิธีพิสูจน์โดยให้หญิงทั้งสองใช้กำลังแย่งชิงเด็ก ทำให้เด็กน้อยร้องไห้ด้วยความตกใจและเจ็บปวด มารดาตัวจริงจึงยอมปล่อยและทรุดตัวร้องไห้เพราะความสงสารลูก มโหสถจึงตัดสินว่า หญิงที่ใจอ่อนปล่อยมือทารกเป็นมารดาของเด็กที่แท้จริงโดยได้ให้เหตุผลว่ามารดาที่แท้จริงจะไม่ยอมให้ลูกเจ็บตัว

          

https://bit.ly/2muIxVq

           มโหสถกุมารได้แสดงสติปัญญาแก้ไขปัญหาต่างๆได้เป็นอย่างดี พระเจ้าวิเทหราชจึงรับมโหสถเป็นพระราชโอรสบุญธรรม พร้อมทั้งสถาปนาให้เป็นมหาบัณฑิต ซึ่งชื่อเสียงของมโหสถบัณฑิตก็ไปเข้าพระกรรณของ พระเจ้าจุลนีพรหมทัต ราชาแห่งกรุงพาราณสีที่หมายจะตีกรุงมิถิลา แต่ก็ถูกมโหสถบัณฑิตยับยั้งไว้ได้สำเร็จ จนพระเจ้าจุลนีพรหมทัตต้องขอร้องให้มโหสถมารับราชการที่ราชสำนักของพระองค์แต่มโหสถบัณฑิตได้ปฏิเสธไป แต่ได้ให้สัญญากับพระเจ้าจุลนีพรหมทัตว่าถ้าพระเจ้าวิเทหราชสวรรคตเมื่อไหร่จะไปรับใช้ทันที หลังจากพระเจ้าวิเทหราชสวรรคตมโหสถได้ไปรับใช้พระเจ้าจุลนีพรหมทัตตามสัญญาจนสิ้นอายุขัย

https://bit.ly/2muIxVq

เป็นอย่างไรกันบ้างคะกับเรื่องราวในวันนี้ ผู้เขียนหวังว่าเนื้อหาของวันนี้จะทำให้ผู้อ่านได้รับประโยขน์รวมไปถึงได้รับความรู้ไม่มากก็น้อย และหวังว่าจะได้กลับมาพบกันในบล็อกเกี่ยวกับสถานที่ท่องเที่ยวอีกครั้งนะคะ สำหรับวันนี้ขอบคุณและสวัสดีค่ะ.



อ้างอิง
จีรภัทร อาดนารี(2551).การศึกษาเปรยบเทียบกลวิธีการเล่าเรื่องในอรรถกถามโหสถชาดกกับวรรณกรรมร้อยกรองเรื่องพระมโหสถสมัยรัตนโกสินทร์.มหาวิทยาลัยศรีนคริทร์วิโรฒ.
ปรีดา ปัญญาจันทร์(ม.ป.ป.).พระมโหสถ ปัญญาบารมี.สำนักพิมพ์ Thongkasem.
นิดดา หงษ์วิวัฒน์(ม.ป.ป.).มโหสถชาดก ทศชาติชาดกกับจิตรกรรมฝาผนัง.สำนักพิมพ์ แสงแดดเพื่อเด็ก.